Đối với những người nghiên cứu tâm lý học đều đã từng nghe đến tri giác và cảm giác. Tuy nhiên, hiểu hai khái niệm cũng như rút ra so sánh cảm giác và tri giác với nhiều người còn khá mơ hồ. Vậy nên, trong bài viết dưới đây sẽ cùng đi vào lý giải vấn đề đó.

Tổng quan về cảm giác 

Cảm giác chính là trạng thái tình cảm được tạo ra từ chính cảm xúc. Tuy nhiên, tất cả xảy ra có ý thức hơn vì bất cứ ai cũng có thể chọn duy trì tâm trạng đó trong thời gian dài. Nó khác biệt hoàn toàn với cảm xúc khi chỉ duy trì trong thời gian ngắn mà thôi.

Như vậy, một cảm giác sẽ đi từ một thứ trong bản năng hơn là từ cảm xúc để tạo ra cảm giác. Chắc chắn cần có một lý do được tạo ra bởi một ý nghĩ rồi làm cho người đó nuôi dưỡng biến nó thành cái lâu dài. Cảm giác sẽ xảy ra khi con người bắt đầu hòa nhập cảm xúc. Khi nghĩ về điều gì đó rồi khiến nó ngấm vào tâm trạng của mình. Thường cảm giác sẽ thúc đẩy từ sự pha trộn cảm xúc rồi kéo dài hơn nhiều. 

so sánh cảm giác và tri giác
Cảm giác chỉ duy trì trong một khoảng thời gian ngắn ngủi

Đặc điểm có ở cảm giác 

  • Cảm giác là quá trình tâm lý: Thông thường quá trình tâm lý sẽ là những hoạt động diễn ra ở thời gian ngắn. Trình từ của nó có mở đầu, diễn biến và kết thúc rất rõ ràng. Chính điều đó đã kích thích để gây ra cảm giác chính sự vật và hiện tượng của hiện thực khách quan và trạng thái tâm lý bản thân. 
  • Phản ánh thuộc tính riêng lẻ: cảm giác phản ánh từng thuộc tính riêng rẽ của sự vật hiện tượng. Đương nhiên sẽ không phản ánh trọn vẹn thuộc tính của hiện tượng, sự vật. Con người sẽ chỉ phản ánh ở một hay một số thuộc tính nhất định. Đó sẽ là căn bản, bởi cảm giác cho người ta biết từng cảm giác cụ thể. Có một kích thích tác động cũng sẽ cho cảm giác tương ứng. 
  • Phản ánh hiện thực khách quan trực tiếp: Khi đó sự vật, hiện tượng sẽ trực tiếp tác động đến các giác quan nên tạo được cảm giác. 
  • Phản ánh trực tiếp tác động vào giác quan cơ thể: Khi đó mọi thứ sẽ truyền đến não để phân biệt với phản ánh gián tiếp. Nghĩa là sự vật, hiện tượng tác động không qua các giác quan trực tiếp nhưng vẫn cho cảm giác. 
so sánh cảm giác với tri giác
Cảm giác liên quan đến quá trình tâm lý và những tác động từ giác quan cơ thể

Trên đây là những đặc điểm sẽ có ở cảm giác tác động một cách trực tiếp đến giác quan và não bộ. 

Vai trò của cảm giác 

  • Cảm giác chính là hình thức định hướng của con người ở hiện thực khác quan. 
  • Nhờ cảm giác mà cung cấp những nguyên liệu cần thiết để có hình thức nhận thức cao hơn. 
  • Cảm giác như điều kiện nhằm đảm bảo trạng thái hoạt động ở vỏ não. Chính điều đó khiến hoạt động tinh thần của con người được bình thường. 
  • Cảm giác được coi như con đường nhận thức hiện thực khách quan đặc biệt quan trọng. Đối với người khuyết tật, cảm giác giúp họ nhận ra được người thân cũng như hàng loạt những đồ vật khác. 

Tổng quan về tri giác 

Chúng ta có thể hiểu, tri giác chính là quá trình tất cả quá trình tổng hợp nhận thức, giải thích, chọn lựa và tổ chức thông tin. Mọi dữ liệu đều được tổng kết thông qua các giác quan. 

Có nhiều nghiên cứu từ khoa học chỉ ra rằng tri giác như nền tảng và cơ sở của khoa học. Hơn thế, tri giác còn xuất hiện từ biến đổi không tùy thuộc và không có sự đồng nhất thành một thể. 

Ngoài ra, tri giác còn tạo ra những tác động một cách trực tiếp đến tính năng phân tích, kết luận. 

so sánh giữa cảm giác và tri giác
Tri giác chính là quá trình tổng hợp nhận thức

Nó ảnh hưởng đến những quyết định vốn có ở bản thân. Thế nhưng quyết định từ tri giác có thể đúng hoặc sai. Chưa có một phạm trù cố định hoặc quy định tổng thể liên quan. Mọi thứ hoàn toàn dựa vào cảm xúc ở thời điểm nhất định mà thôi.

Phân loại tri giác 

Trong quá trình đưa tri giác ra để phân loại thì cơ quan phân tích giữ nhiệm vụ quan trọng từ đầu đến cuối quá trình. Lúc ấy sẽ tồn tại những loại tri giác sau: tri giác nghe, tri giác nhìn, tri giác thông qua cách chạm vào đồ vật… Chính vì thế mà tri giác phân loại thành đối tượng sẽ phản ánh vấn đề. Chúng bao gồm những loại sau đây:

Tri giác liên quan đến không gian 

Thông thường kiểu tri giác này sẽ liên quan đến hình dáng, phương hướng, độ lớn của sự vật. Tất cả chúng đều tồn tại ở trong chiều không gian. Tri giác ở không gian này sẽ làm nhiệm vụ quan trọng khi xảy ra ra tác động qua lại với môi trường xung quanh. Đó cũng là điều kiện nhằm tối ưu những định hướng môi trường.

Tri giác ảnh hưởng bởi thời gian 

Con người sẽ cảm nhận và xác định được nhịp điệu, tốc độ cũng như sự lâu dài.

so sánh cảm giác và tri giác cho ví dụ
Nhờ có tri giác này mà con người nhận biết được độ ngắn – dài

Kể cả tính liên tục cũng nhờ tri giác này mà những biến đổi của thế giới xung quanh được phản ánh một cách rõ nét hơn.

Ngoài ra, khi có sự tồn tại của tri giác thời gian sẽ dẫn đến những ảo giác. Từ đó sẽ đem đến những sai lầm ở góc độ nhìn nhận mức độ ngắn dài của thời gian. Ví dụ bản thân mình cảm thấy có những phấn kích. Dường như cảm nhận được thời gian đang trôi đi một cách nhanh chóng. Thế nhưng khi rảnh rỗi hoặc đang cần chờ đợi ai đó sẽ có cảm giác thời gian trôi đi rất chậm.

Tri giác vận động 

Thực tế thì tri giác này sẽ phản ánh một cách chính xác nhất những biến đổi về sự vật đang diễn ra trong không gian.

Tri giác xã hội 

Ở một quá trình nhìn nhận thì tri giác này chính là thứ giúp con người có thêm được nhận thức. Nó sẽ xuất hiện ở sau mỗi lần giao tiếp trực tiếp.

||Bạn có biết: [Giải Đáp] Xu Thế Toàn Cầu Hóa Là Hệ Quả Của

So sánh cảm giác và tri giác 

Cả tri giác và cảm giác đều phản ánh quá trình nhận thức. Xuất phát từ thực tế khách quan và tác động trực tiếp đến giác quan con người. Muốn hiểu rõ sự khác biệt của chúng thì cùng đi vào so sánh cảm giác và tri giác một cách khách quan.

so sánh cảm giác và tri giác trong tâm lý học
Cả cảm giác và tri giác đều phát sinh từ tâm lý con người mà ra

Điểm giống nhau 

  • Tri giác và cảm giác đều để chỉ hiện tượng tâm lý có ở con người. 
  • Cả hai đều phát sinh theo trình tự diễn biến tâm lý của con người. 
  • Tất cả các hiện tượng đều phản ánh một cách trực tiếp. 
  • Hai loại cảm xúc có sự xuất phát và chịu giám sát, đánh giá từ thực tiễn ban đầu. 

Điểm khác nhau 

  • Khi so sánh cảm giác và tri giác sẽ thấy chúng thể hiện mức độ cao – thấp khác nhau hoàn toàn. 
  • Cảm giác nói đến thuộc tính riêng rẽ ở bên ngoài. Mọi thứ sẽ rõ ràng nhất khi có sự tác động trực tiếp đến con người. 
  • Tri giác lại phản ánh cấu trúc đầy đủ ở sự vật, hiện tượng mang tính ảnh hưởng trực tiếp. 
  • Cảm giác có thể liên kết mọi giác quan lại với nhau. Nhưng tri giác lại phối hợp giác quan theo một hệ thống nhất định.
  • Cảm giác chính là tiền đề xuất hiện tri giác.
  • Tri giác sẽ quy định và cho phép những chiều hướng cảm giác có mức độ, thành phần. Trong đó bao gồm cả tính chất cảm giác thành phần. 

Như vậy, bài viết đã so sánh cảm giác và tri giác theo góc nhìn khác quan nhất. Ngoài ra còn đưa đến thông tin về đặc điểm, vai trò của tri giác và cảm giác. Hy vọng với những thông tin đã chia sẻ, các bạn có thêm kiến thức về tâm lý học hành vi con người.

||Ôn tập kiến thức khác:

Rate this post